Žjóšhagslegt gildi hvalveiša

Hvalur 9 kominn meš 69 finnhvali. Hvalur 8 kominn meš 66 finnhvali.

Langreyšur
(Balaenoptera physalus) 

Lengd

24 - 36 m eša 48-74 feet

Žyngd

60 - 77 t

Blįstur

4 - 6 m

Öndun

5 - 20 mķn

Köfun

50 - 250 m

Fęša

krabbadżr, įta, smęrri og stęrri  uppsjįvarfiskar

 Hįmarksaldur

80-95 įr

Nr. 21/2010 - Žjóšhagslegt gildi hvalveiša

29.3.2010

Sjįvarśtvegs- og landbśnašarrįšherra, Jón Bjarnason, vķsar til žess aš sl. vor var įkvešiš aš fį Hagfręšistofnun Hįskóla Ķslands til žess aš vinna skżrslu um žjóšhagslegt gildi hvalveiša. Nś er skżrsla žessi komin śt og er hér meš sem višhengi į vef rįšuneytisins. Er žaš von Jóns Bjarnasonar, sjįvarśtvegs- og landbśnašarrįšherra aš hśn geti oršiš tilefni įframhaldandi upplżstrar umręšu um hvali viš Ķsland.

Śr skżrslunni

Įhrif hvalveiša

Įhrif hvalveiša į žjóšarhag eru talsvert margžęttari en įhrif flestra annarra atvinnuvega:

  • Ķ fyrsta lagi skapa hvalveišar eins og ašrir atvinnuvegir veršmęti og leggja žannig sitt af mörkum til žjóšarframleišslunnar.
  • Ķ öšru lagi mį vķst telja aš hvalveišar séu grunnatvinnuvegur og hafi žvķ žjóšhagsleg margföldunarįhrif.
  • Ķ žrišja lagi hafa hvalastofnar og žar meš hvalveišar, įhrif į afrakstur annarra fiskitegunda, ž.į m. annarra nytjastofna, og žar meš fiskveišar.
  • Ķ fjórša lagi eru żmsir hvalastofnar umtalsveršur žįttur ķ hvalaskošun og žar meš feršaišnaši.
  • Ķ fimmta lagi geta hvalveišar sem slķkar haft ašdrįttarafl fyrir feršamenn og žvķ einnig veriš žįttur ķ feršamannaišnaši.
  • Ķ sjötta lagi eru hvalastofnar umhverfisgęši sem hafa bein įhrif į velferš margra Ķslendinga.
  • Ķ sjöunda lagi tengjast talsvert rķkar tilfinningar hvalveišum vķša um heim. Hugsanlegt er aš alžjóšleg umhverfissamtök, sem eru andvķg hvalveišum hér į landi og hefur stundum tekist aš virkja žessar tilfinningar til aš skaša żmsa ķslenska hagsmuni, nįi aš magna upp mikla andstöšu viš Ķsland ef hvalveišar eru hér stundašar.
  • Ķ įttunda lagi snerta hvalveišar almennt grundvallarrétt žjóšarinnar  til aš nżta į sjįlfbęran hįtt aušlindir sķnar. Žęr hafi jafnframt menningarlegt gildi į grundvelli aldalangrar sögu sinnar.

Įgrip

  • Samkvęmt talningum įriš 2007 voru um 20.600 langreyšar į svęšinu Austur-Gręnland-Ķsland. Įriš 2001 töldust um 23.700 dżr į sama svęši. Stofnstęršin įriš 2007 er ekki talin marktękt frįbrugšin stęršinni įriš 2001.
  • Įriš 2007 töldust um 15.000 hrefnur į flugtalningasvęši, sem nęr yfir meirihluta ķslenska landgrunnsvęšinu, en žęr voru um 43.600 įriš 2001. Ekki reyndist unnt aš telja hrefnur utan žessa svęšis įriš 2007, en žęr voru um 23.600 įriš 2001. Vķsindanefnd NAMMCO įlyktaši į įrsfundi 2008 og 2009 aš ólķklegt vęri aš nįttśruleg dįnartķšni hefši breyst svona mikiš į žessum tķma og aš veišar Ķslendinga frį įrinu 2003 hafi veriš of litlar til aš unnt sé aš telja aš stofninn hafi minnkaš.
  • Mišaš viš žęr forsendur aš stofn langreyšar viš Ķsland telji um 22.100 dżr og stofn hrefnu um 53.000 dżr er tališ aš įrlegar veišar į 150 langreyšum og 150 hrefnum myndu meš tķmanum leiša til žess aš stofn langreyšar nęši jafnvęgi viš rķflega 20.000 dżr og stofn hrefnu viš tęplega 51.100 dżr. Hęgt vęri aš veiša mun meira af langreyši og hrefnu į hverju įri įn žess aš ganga of nęrri stofnunum. Įrlegar veišar umfram 330 langreyšar og 800 hrefnur myndu hins vegar sennilega leiša til žess aš stofnarnir hryndu er fram lķša stundir.
  • Į įrunum 1973-1985, žegar Hvalur hf. stundaši veišar į stórhvölum ķ atvinnuskyni, svaraši hvalvinnsla aš jafnaši til um 0,07% af vergri landsframleišsla. Ekki liggur fyrir hvert framlag hvalveišanna sjįlfra var žį til vergrar landsframleišslu.
  • Įętlaš hefur veriš aš 80-90 įrsverk gętu tengst beint veišum og vinnslu  į 150 langreyšum og 150 hrefnum.
  • Lauslegt mat gefur til kynna aš launagreišslur vegna veiša og vinnslu į 150 langreyšum gętu numiš um 750 milljónum kr. Ekki er hins vegar vķst hver hagnašur fyrir afskriftir og vaxtagreišslur gęti oršiš af žessum veišum og žvķ ekki ljóst hversu mikill viršisauki myndi skapast vegna žeirra. Ólķklegt er žó aš hann sé undir 750 milljónum kr. og trślega er hann töluvert meiri. Viršisauki er hér skilgreindur sem samtala launa og launatengdra gjalda annars vegar og hagnašar fyrir afskriftir og vaxtagreišslur hins vegar. Ekki liggur heldur fyrir hver hagnašur gęti oršiš eftir afskriftir og vaxtagreišslur.
  • Samkvęmt upplżsingum frį hrefnuveišimönnum, sem veiddu 69 dżr įriš 2009, var hagnašur fyrir afskriftir og fjįrmagnsliši 0,6 milljónir kr. Launagreišslur nįmu 21,7 milljónum kr. og viršisauki žvķ 22,3 milljónum kr. Tap var į veišunum žegar einnig er tekiš tillit til afskrifta og fjįrmagnsliša. Hrefnuafuršir voru allar seldar innanlands. Ef gert er rįš fyrir aš hęgt yrši aš selja hluta afuršanna erlendis mį ętla aš viršisauki af žvķ aš veiša 150 hrefnur gęti numiš um 270 milljónum kr.
  • Jafnvel žótt gert vęri rįš fyrir aš enginn hagnašur myndi verša af veišum į langreyši mį žvķ ętla aš viršisauki af veišum į 150 langreyšum og 150 hrefnum gęti oršiš um 1.000 milljónir kr.
  • Um 120 manns vinna hjį fjórum stęrstu hvalaskošunarfyrirtękjunum yfir hįannatķmann, en 40-50 utan žess.
  • Tķu hvalaskošunarfyrirtęki eru nś starfandi hérlendis. Gera mį rįš fyrir aš viršisauki hjį žremur stęrstu hvalaskošunarfyrirtękjunum gęti numiš 200-300 milljónum kr. į įri. Ef gert er rįš fyrir aš viršisauki annarra fyrirtęki nemi 100-200 milljónum kr. mį ętla aš viršisauki ķ greininni ķ heild gęti numiš 300-500 milljónum kr. Samkvęmt upplżsingum frį žremur hvalaskošunarfyrirtękjum var samanlagšur hagnašur af rekstri žeirra 11,8 milljónir kr. įriš 2007. Įrsreikningar tveggja fyrirtękja įriš 2008 gefa til kynna aš žį hafi samanlagt tap žeirra numiš 34,5 milljónum kr. Af reikningum stęrsta hvalaskošunarfyrirtękisins viršist aftur į móti hafa gengiš mun betur įriš 2009, en hagnašur žess žaš įriš nam 91,6 milljónum kr.
  • Mišaš viš forsendur um afrįn langreyšar į lošnu og afrįn hrefnu į žorski, żsu og lošnu vęri hęgt aš stękka žessa žrjį nytjastofna umtalsvert meš žvķ aš veiša 150 langreyšar og 150 hrefnur į hverju įri. Til lengri tķma litiš gęti veriš hęgt aš veiša um 2.200 tonnum meira af žorski į hverju įri, 4.900 tonn af żsu og 13.800 tonn af lošnu. Nśvirtur hagnašur af žessum aukna afla gęti numiš um 12,1 milljarši kr. Viršisauki af žessum veišum gęti žó oršiš mun meiri.
  • Enda žótt tölur um viršisauka gefi til kynna framlag atvinnugreina til landsframleišslu sżna žęr ekki endilega žann žjóšhagslega įvinning sem hafa mį af žvķ aš stunda viškomandi atvinnugrein. Sį žjóšhagslegi įvinningur er žvķ ašeins til stašar ef laun eru hęrri žar en sama starfsfólk gęti haft fyrir önnur störf og hagnašur meiri en hęgt vęri aš hafa af annarri starfsemi. Žetta gildir žó ašeins ef fullt atvinnustig rķkir, svo sem lengstum hefur veriš į Ķslandi. Žegar atvinnuįstand er verra eins og nś er veršur einnig aš lķta til žess hvort žaš fólk sem fęr vinnu viš viškomandi starfsemi hefši ella gengiš atvinnulaust.
  • Tölur um fjölda feršamanna gefa ekki til kynna aš hvalveišar sķšustu įra hafi haft marktęk įhrif į komur žeirra til landsins. Į įrunum 1998-2008 fjölgaši feršamönnum aš jafnaši um 8%, en fjölgunin var örari įrin 2003-2008, eša 9,4%. Ķslendingar hófu hrefnuveišar aš nżju įriš 2003, en hvalveišar höfšu žį legiš nišri frį įrinu 1989.
  • Fjöldi žeirra feršamanna sem fariš hefur ķ hvalaskošunarferšir hefur vaxiš um 12% į įri frį 2000. Žį fóru um 61 žśsund ķ slķkar feršir, en įriš 2009 er įętlaš aš hvalaskošendur hafi veriš um 125 žśsund. Hvalaskošunarfólki fjölgaši um 10 žśsund įriš 2009 frį įrinu į undan. Fjöldi hvalaskošenda hefur haldist 20-25% af heildarfjölda feršamanna frį įrinu 2001. Ekki er sjį aš sś įkvöršun aš hefja hvalveišar aš nżju hafi dregiš śr įsókn ķ hvalaskošun. Žvert į móti viršist reynsla undanfarinna įra sżna aš hęgt er bęši aš veiša hvali og skoša įn žess aš hvalaskošendum žurfi aš fękka.
  • Brżnt er aš tryggja aš hvalveišar hafi sem allra minnst neikvęš įhrif į hvalaskošun. Jafnframt er mikilvęgt aš tryggja aš hvalaskošunin hafi sem minnst neikvęš įhrif į hvalveišar. Greinarnar verša žvķ aš lęra aš lifa ķ sįtt hvor viš ašra. Skżr svęšaašgreining viršist m.a. gagnleg leiš til aš nį žessu marki.
  • Hvalveišar geta sjįlfar haft ašdrįttarafl fyrir feršamenn og mį minna į aš žśsundir manna komu įšur fyrr įrlega ķ hvalstöšina ķ Hvalfirši.
  • Ekki hefur veriš unnt ķ žessari skżrslu aš virša til fjįr žau įhrif sem hvalveišar kunna aš hafa į virši umhverfisgęša né žau įhrif sem veišarnar kunna aš hafa į afstöšu fólks ķ öšrum löndum til Ķslands og ķmynd landsins. Žessi įhrif, sem og hugsanleg įhrif į feršaišnašinn, er mikilvęgt aš kanna frekar.
  • Mišaš viš žį žętti sem skošašir voru ķ žessari skżrslu viršist žjóšhagslega hagkvęmt aš halda hvalveišum įfram. Žessar nišurstöšur gęti žó žurft aš endurmeta komi sķšar ķ ljós aš veišarnar hafi veruleg neikvęš įhrif į feršaišnašinn, virši umhverfisgęša fyrir Ķslendinga eša ķmynd žjóšarinnar śt į viš.

 

 

Sjįvarśtvegs- og landbśnašarrįšuneytinu,

29. mars 2010


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Höfundur

S. Einar Sigurðsson
S. Einar Sigurðsson

Höfundur var 20. hvalvertíðar, messi, háseti, yfirkyndari og 3 vélstjóri á Hval 6. og 9

Jśnķ 2018
S M Ž M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (23.6.): 0
  • Sl. sólarhring: 1
  • Sl. viku: 28
  • Frį upphafi: 0

Annaš

  • Innlit ķ dag: 0
  • Innlit sl. viku: 13
  • Gestir ķ dag: 0
  • IP-tölur ķ dag: 0

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband